Przekaźniki bezpieczeństwa to niepozorne, ale niezwykle ważne elementy systemów bezpieczeństwa w automatyce przemysłowej. Ich zadaniem jest zapobieganie wypadkom oraz ochrona ludzi, maszyn i stanowisk produkcyjnych przez szybkie i, co ważne, niezawodne odłączenie zasilania odpowiedniego obwodu. Podłączenie przekaźnika bezpieczeństwa nie jest skomplikowane, ale wymaga zwrócenia uwagi na kilka kwestii. Tym bardziej że błędy w jego podłączeniu oznaczają nieprawidłowe działanie systemu i mogą – w skrajnych przypadkach – stwarzać zagrożenie dla operatora. Dlatego w poniższym artykule omawiamy procedurę podłączania przekaźników bezpieczeństwa (na przykład przekaźników Pilz).
Dobór odpowiedniego przekaźnika bezpieczeństwa
Podstawą stabilnego i bezpiecznego systemu jest wybór odpowiedniego przekaźnika bezpieczeństwa. Z tego względu przed sięgnięciem po śrubokręt i podłączeniem przewodów, warto upewnić się, że model przekaźnika odpowiada planowanemu zastosowaniu i zwrócić uwagę na:
- napięcie zasilania, np. 24V DC,
- maksymalny prąd obciążenia, np. 6A,
- typ i liczbę styków, np. 2 NO + 1 NC,
- czas reakcji <10 ms – im krótszy, tym lepszy,
- certyfikaty i normy bezpieczeństwa – elementy systemów automatyki powinny spełniać wymagania różnych norm bezpieczeństwa maszynowego, np. EN ISO 13849-1 PLe i EN 62061 SIL CL 3,
- pokrycie diagnostyczne (DC) oraz redundancję torów bezpieczeństwa – ponieważ podwójne mechanizmy bezpieczeństwa zapewniają wyższą niezawodność,
- MTTFd – czyli wyrażony w latach spodziewany średni czas do uszkodzenia niebezpiecznego (oczywiście im wyższy, tym lepiej),
- zakres temperatur pracy – nie każdy przekaźnik poradzi sobie w temperaturach -25°C.
O budowie i zasadzie działania przekaźników bezpieczeństwa piszemy w artykule: Jak działa przekaźnik bezpieczeństwa?
Podłączenie przekaźnika – instrukcja krok po kroku
Poprawne podłączenie przekaźnika wymaga znajomości i przestrzegania kilku podstawowych zasad:
1. Podłączenie zasilania
Przekaźnik bezpieczeństwa zasilany jest zazwyczaj napięciem 24V DC, a przewody podłączane są do zacisków A1 i A2. Jednak przed podłączeniem przewodów, warto sprawdzić napięcie multimetrem.
2. Podłączenie urządzeń wejściowych
Przekaźnik monitoruje układy bezpieczeństwa, takie jak:
- przyciski bezpieczeństwa E-STOP,
- krańcówki,
- kurtyny świetlne,
- zamki ryglowane,
- maty naciskowe.
Podłącza się je do odpowiednich wejść sterujących S11-S12 oraz S21-S22, przestrzegając zaleceń podanych w dokumentacji dostarczonej przez producenta.
3. Podłączenie obwodu wyjściowego
Wyjścia przekaźnika (styczniki bezpieczeństwa) podłączane są do obwodów sterujących zasilaniem maszyny. Ich parametry muszą być dostosowane do specyfikacji prądowej. Należy też pamiętać o zapewnieniu odpowiedniej separacji torów bezpieczeństwa.
4. Wybór i konfiguracja trybu startu
Niektóre przekaźniki wymagają ustawienia odpowiedniego trybu startu:
- manualny - wymaga potwierdzenia przez operatora uruchomienia po każdym zatrzymaniu awaryjnym i minimalizuje poważne ryzyko nieumyślnego włączenia maszyny,
- automatyczny - system wraca do pracy po spełnieniu określonych warunków bezpieczeństwa,
- monitorowany - przekaźnik sprawdza stan podstawowych modułów bezpieczeństwa maszyny przed wznowieniem pracy.
Wybór odpowiedniego trybu zależy od konkretnego zastosowania i obowiązujących procedur bezpieczeństwa.
5. Testy funkcjonalne
Po podłączeniu przekaźnika konieczne jest przeprowadzenie testów obejmujących:
- sprawdzenie poprawności działania i konfigurowania przekaźnika bezpieczeństwa, urządzeń wejściowych i reakcji zastosowanego przekaźnika na sygnały wejściowe,
- weryfikację działania obwodu wyjściowego (czy zatrzymanie maszyny jest zgodnie z oczekiwaniami),
- testowanie funkcji diagnostycznych i monitorowania.
Najczęstsze błędy przy podłączaniu przekaźnika
Podłączenie przekaźnika bezpieczeństwa wydaje się proste, jednak podczas instalacji łatwo o pomyłki, takie jak:
- nieprawidłowe podłączenie wejść i wyjść - efektem może być brak reakcji na sygnały bezpieczeństwa,
- błędne napięcie zasilania - zbyt wysokie lub zbyt niskie napięcie może powodować uszkodzenie przekaźnika,
- luźne połączenia przewodów - mogą prowadzić do fałszywych alarmów lub awarii systemu,
- brak monitorowania ciągłości połączeń - system może nie wykrywać uszkodzenia kabla, przerw lub zwarć w obwodach,
- zanieczyszczone lub uszkodzone styki - mogą odpowiadać za niestabilne działanie systemu i awarie,
- zakłócenia elektromagnetyczne - przekaźnik bezpieczeństwa może działać niestabilnie, jeśli znajduje się zbyt blisko źródeł zakłóceń elektromagnetycznych,
- pominięcie testów funkcjonalnych - zwiększa ryzyko błędnego działaniu systemu, bo nawet dobrze podłączony przekaźnik może nie działać poprawnie.
Wiesz już, jak podłączyć przekaźnik bezpieczeństwa
Podłączenie przekaźnika bezpieczeństwa to nie tylko kwestia odpowiedniego połączenia przewodów. To także dobór odpowiedniego modelu, prawidłowa konfiguracja i testy sprawdzające poprawność działania. Automatyka przemysłowa nie wybacza błędów i nawet drobne pomyłki mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo ludzi i maszyn. Dlatego warto podchodzić do tematu z należytą starannością i pamiętać, że przekaźniki bezpieczeństwa po prostu muszą działać niezawodnie. Za każdym razem.
Być może zainteresuje Cię też artykuł: Przekaźnik bezpieczeństwa PNOZsigma – klucz do optymalizacji bezpieczeństwa i efektywności maszyn.
![Wycofane przekaźniki Pilz PNOZclassic – jak dobrać odpowiedni zamiennik? [Tabela]](https://gigaom.pl/img/imagecache/400x400_blog_pnoz_1.jpg)
